21 sierpnia ukraiński parlament większością (281 głosów) poparł ratyfikację Statutu Rzymskiego. Wcześniej tę międzynarodową inicjatywę poparli Sztab Generalny Ukrainy i inne resorty siłowe. Podczas debat parlamentarnych nie brakowało głosów „za” i „przeciw”.
Rzymski Statut Międzynarodowego Trybunału Karnego (MTK) to akt prawa międzynarodowego przyjęty w 1998 roku w celu nie dopuszczenia do bezkarności sprawców zbrodni przeciwko ludzkości, ludobójstw, zbrodni wojennych i zbrodni agresji, by chronić pokój, bezpieczeństwo i pomyślność świata.
Państwa, które go przyjęły potwierdzają cele i zasady Karty Narodów Zjednoczonych. Statut powstał „dla dobra obecnych i przyszłych pokoleń, utworzyć niezależny stały Międzynarodowy Trybunał Karny związany z systemem Narodów Zjednoczonych, posiadający jurysdykcję w stosunku do najpoważniejszych zbrodni wagi międzynarodowej.
Projekt ustawy o przyjęciu Rzymskiego Statutu wniósł do Radn Najwyższej prezydent Wołodymyr Zełeński.
Oto główne założenia, którym ma sprzyjać przyjęcie tego dokumentu:
Dzięki zaangażowaniu Ukrainy teraz można będzie zwiększyć efektywność pracy Międzynarodowego Trybunału Karnego (MTK) w zakresie ścigania przestępstw popełnianych przez obywateli Rosji na terytorium Ukrainy.
Międzynarodowy Trybunał Karny dotychczas wydał sześć listów gończych na rosyjskich przestępców – m.in. na Władimira Putina, generałów Szojgu, Gierasimowa. Udział Ukrainy w pracach Międzynarodowego Trybunału Karnego pozwoli usprawnić rozpatrywanie bieżących spraw, inicjować nowe i zapewnić sprawiedliwą karę dla wszystkich rosyjskich przestępców.
Po podpisaniu ustawy przez prezydenta strona ukraińska będzie mogła brać udział w pracach zgromadzenia państw uczestniczących w MTK i kształtować jego politykę, zgłaszać własnych kandydatów na stanowisko sędziów, zatwierdzać podział budżetu Międzynarodowego Trybunału Karnego w celu zapewnienia właściwego dochodzenia w sprawie rosyjskich zbrodni na Ukrainie, uczestniczyć w wyborach Prokuratora Międzynarodowego Trybunału Karnego, wpływać na rozwój zmian w Statucie Rzymskim.
Ratyfikacja Rzymskiego Statutu była obowiązkowa dla Ukrainy w ramach wprowadzenia w życie Umowy Stowarzyszeniowej z UE (art. 8). Także w już podpisanych umowach o bezpieczeństwie z niektórymi krajami są postanowienia dotyczące ratyfikacji Rzymskiego Statutu (m.in. z Holandią i Niemcami). Na mocy takich porozumień o bezpieczeństwie Ukraina otrzymuje od swoich partnerów wsparcie militarne, finansowe i dyplomatyczne, w zamian przeprowadzamy reformy i zmian w ustawodawstwie.
Pełne uczestnictwo Ukrainy w MTK ułatwi Ukraińcom dostęp do specjalnego Funduszu Powierniczego na rzecz ofiar i zwiększy szanse na otrzymanie odszkodowań dla ofiar rosyjskich zbrodni.
Razem z tym przyjęcie Statutu nie oznacza pojawienia się ryzyka postawienia przed sądem ukraińskiego wojska i ukraińskich obywateli. Ukraina uznała jurysdykcję Międzynarodowego Trybunału jeszcze w 2013 roku, a Biuro Prokuratora MTK wszczęło śledztwo w sprawie sytuacji na Ukrainie „obejmujące tym samym wszelkie wcześniejsze i obecne oskarżenia o zbrodnie wojenne, zbrodnie przeciw ludzkości lub ludobójstwo popełnione w jakiejkolwiek części terytorium Ukrainy przez jakąkolwiek osobę”.
Ukraina ratyfikowała Statut Rzymski drogą wydania oświadczenia na podstawie art. 124 tego dokumentu, zgodnie z którym MTK nie będzie miał prawomocności na podstawie art. 8 (zbrodnie wojenne) przeciwko obywatelom Ukrainy w ciągu 7 lat od jego przyjęcia.
Tekst Rzymskiego Statutu na stronie prawo.pl: https://www.prawo.pl/akty/dz-u-2003-78-708,17027197.html
Marek Sztejer
